Uchwała  nr   Xv/ 147 /1999

Rady Miejskiej w Ostrowcu Świętokrzyskim

z dnia 09 lipca 1999r.

 

w sprawie przyjęcia   informacji o stanie ochrony środowiska w Gminie Ostrowiec Świętokrzyski w latach 1997-1998

 

Na podstawie art. 7 ust. l pkt l i art. 18 ust. l ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym /Dz.U.. z 1996r. Nr 13,poz.74 i Nr 58, poz.261, Nr 106 poz. 496,Nr 132,Dz.U. z 1997 Nr 9,poz.43,Nr 106 poz. 679,Nr 107 poz.686, Nr 113 poz. 734 i Nr 123,poz.775, i z 1998r. Nr 155 poz. 1014 i Nr 162 poz. 11267 Rada Miejska uchwala, co następuje:

 

§ 1

1. Przyjmuje się przedłożoną informację o stanie środowiska w Ostrowcu Świętokrzyskim w latach 1997- 1998 stanowiącą załącznik Nr l do mniejszej uchwały.

2.Mając na względzie poprawę stanu środowiska naturalnego akceptuje się listę zamierzeń organizacyjnych , technicznych i inwestycyjnych w ochronie środowiska na lata 1999 - 2003,stanowiącą załącznik Nr 2 do niniejszej uchwały.

3.Zamierzenia, o których mowa w ust.2 powinny być uwzględnione przy opracowywaniu gminnego programu zrównoważonego rozwoju oraz ochrony środowiska.

 

§ 2

Wykonanie uchwały  w zakresie postulatu ,określonego w§ l ust.3 powierza się  Zarządowi Miasta Ostrowca Świętokrzyskiego

 

§ 3

 Uchwała wchodzi w życie z dniem powzięcia.

 

Załącznik nr 1

do uchwały nr XV/147/1999

Rady Miejskiej w Ostrowcu Świętokrzyskim

z dnia 09.07.1999 r.

 

URZĄD MIASTA Nr XV/147/99
W OSTROWCU ŚWIĘTOKRZYSKIM

Wydział Ochrony i Kształtowania Środowiska

 

STAN ŚRODOWISKA

W OSTROWCU ŚWIĘTOKRZYSKIM

W LATACH 1997-1998

Ostrowiec Świętokrzyski 1999r

 

"Rzeczpospolita Polska zapewnia ochronę środowiska, kierując się zasadą zrównoważonego rozwoju " / art 5 Konstytucji RP/

" Władze publiczne prowadzą politykę zapewniającą bezpieczeństwo ekologiczne współczesnemu i przyszłym pokoleniom "

"Ochrona środowiska jest obowiązkiem władz publicznych " /art. 74 ust. li2 Konstytucji RP/

 

STAN ŚRODOWISKA NATURALNEGO W OSTROWCU    ŚWIĘTOKRZYSKIM

 

Wstęp.

 

Środowiskiem nazywamy ogół elementów przyrodniczych, w szczególności powierzchnię ziemi łącznie z glebą, kopaliny, wody, powietrze, świat roślinny i zwierzęcy, a także krajobraz, znajdujących się zarówno w stanie naturalnym, jak też przekształconych w wyniku działalności człowieka. Środowisko    miejskie   jest    szczególnie    poddane    zarówno    zamierzonym, jak   i przypadkowym   przekształceniom    ,wywołanym   działalnością   człowieka, określonym   w literaturze fachowej jako atropopresja działalności ludzkiej na środowisko. Tę działalność człowieka trzeba rozpatrywać przynajmniej w dwu płaszczyznach:

1. oddziaływania negatywne, mierzone parametrami zanieczyszczeń środowiska;

2.oddziaływania prawne ,ekonomiczne, organizacyjne i techniczne, ograniczające bądź eliminujące skutki negatywnego oddziaływania na środowisko.

Metodą pozwalającą ocenić wielkość negatywnych zmian w środowisku jest monitoring środowiska. Posługuje się on klasyfikacją umowną stanów, uznawanych jako naturalne lub zbliżone do naturalnych , oraz instrumentami pozwalającymi określać głębokość zmian, od stanu naturalnego.

Oddziaływania w drugiej płaszczyźnie realizowane są poprzez ustawodawstwo ochrony środowiska, tworzenie funduszy służących realizacji przedsięwzięć technicznych i organizacyjnych ochrony środowiska, oraz tworzeniu organów i służb sprawujących i organizujących ochronę środowiska.

Polski system prawa ochrony środowiska jest bardzo rozbudowany. Składają się na niego Konstytucja RP, konwencje międzynarodowe ochrony środowiska, podpisane przez polski rząd, ustawy i uchwały Sejmu i Senatu, rozporządzenia i zarządzenia Rady Ministrów i ministrów resortowych ,rozporządzenia wojewodów oraz uchwały władz samorządowych wszystkich szczebli.

Podstawowymi dokumentami prawnymi służącymi realizacji ochrony środowiska są ustawy :

- ustawa o ochronie i kszatłtowaniu środowiska    z 1980r

- prawo wodne                                                         z 1974r

- ustawa o odpadach                                                z 1997r

- ustawa o ochronie przyrody                                    z 1991 r

- ustawa o lasach                                                      z 1991 r

- ustawa o ochronie gruntów rolnych i leśnych        z 1995r

- prawo geologiczne i górnicze                                   z 1994r

- ustawa o planowaniu przestrzennym                          z 1994r

- prawo łowieckie                                                   z 1995r

- ustawa o państwowej inspekcji ochrony środowiska z 1991 r

Obok tych ustaw jest jeszcze szereg innych aktów prawnych od rangi ustawy aż po uchwały rad gmin, które przynajmniej w części dotyczą ochrony środowiska lub uszczegółowiają zasady ochrony tegoż środowiska.

Elementami ochrony środowiska narażonymi szczególnie na negatywne zmiany wywoływane działalnością człowieka są :

- powietrze

-woda

- powierzchnia ziemi

- krajobraz

- zieleń

Stan tych elementów przedstawia niniejszy raport.

 

"Każdy ma prawo do informacji   o stanie i ochronie

środowiska " /art   74 ust 3 Konstytucji RP/

1.Powietrze

 

Stan czystości powietrza jest wykładnikiem stanu uprzemysłowienia, motoryzacji, ciepłownictwa na danym obszarze. Wszystkie procesy fizyko-chemiczne prowadzone przez człowieka wywołują zmiany w składzie powietrza poprzez emisję różnego rodzaju zanieczyszczeń.

Umownie wszystkie emisje dzieli się na dwie grupy;

1.emisja niska, pochodząca z drobnego przemysłu, rzemiosła, energetyki cieplnej lokalnej, domowych systemów cieplnych.

2.emisja wysoka-pochodząca z zawodowej energetyki dużych mocy, przemysłu chemicznego, hutniczego.

Emisja niska ma zasięg lokalny natomiast wysoka na zasięg wielu setek ,a nawet tysięcy kilometrów i często ma charakter transgraniczny.

Na stan czystości powietrza mają wpływ obydwie emisje. Na szczeblu lokalnym można mieć wpływ tylko na emisję niską.

Podstawowymi parametrami stanu czystości powietrza są:

a) stężenie pyłu zawieszonego w powietrzu,

b) stężenie dwutlenku siarki /SO2/

c) stężenie tlenków azotu /NOx/

d) stężenie metali ciężkich (kadmu [Cd],ołowiu [Pb], miedzi [Cu], chrom [Cr],

niklu [Ni],cynku[Zn]

Pył zawieszony jest to frakcja zanieczyszczeń mechanicznych o średnicy areodynamicznej poniżej 10 um unoszący się w powietrzu. Pochodzi on z różnych procesów technologicznych spalnia paliw i wtórnego unoszenia z powierzchni ziemi.

Dwutlenek siarki jest gazem powstającym głównie w procesach spalania paliw stałych i niektórych ciekłych.

Tlenki azotu-gazy -powstają głównie w procesach chemicznych z udziałem powietrza i spalania paliw w powietrzu. Jego emisja jest tym większa ,im temperatura spalania jest wyższa, a obniżenia emisji można osiągnąć głównie przez katalityczny rozkład produktów spalania. Metale ciężkie (Cd.Pb,Cu,Cr,Ni.Zn) są emitowane do powietrza głównie w wyniku spalania paliw, termicznej obróbki metali .wytapiania.

Pomiary stężeń pyłu zawieszonego w powietrzu prowadzą w Ostrowcu dwie stacje monitoringu powietrza, Urzędu Miasta i Powiatowego Inspektora Sanitarnego. Średnioroczne stężenia pyłu w latach 1995-1998 zawierały się miedzy 21 ug/m3 a 29 ug/m3. Polskie przepisy określają dopuszczalne stężenie średnioroczne na poziomie 50 ug/m3(do 1997r) i 75 ug/m3 (po 1998r) .

Szczegółowe dane w odniesieniu do średnich miesięcznych w latach 1995-1998 podaje tabela nr. L

 

Tabela nr. l

WYNIKI ŚREDNIOMIESIĘCZNE STĘŻENIA PYŁU ZAWIESZONEGO W OSTROWCU ŚWIĘTOKRZYSKIM

w latach 1995-1998

L.p.

miesiąc

1995r.

1996r.

1997r.

1998r.

1.

styczeń

43,8

59

58,1

44,9

2.

luty

37

48

34

29

3.

marzec

29,5

30,6

31,2

19.2

4.

kwiecień

21,6

26,9

21

14,1

5.

maj

14,5

18,9

8,7

4,3

6.

czerwiec

10

10,9

5,4

8,9

7.

lipiec

10,5

9,5

3,3

7,9

8.

sierpień

13,1

13,7

U

11,1

9.

wrzesień

18,6

14,8

x

14,3

10.

październik

38,3

28,4

x

19

11.

listopad

44,2

30,4

X

32,6

12.

grudzień

52,3

48

X

46,4

 

Średnioroczne stężenie[ug/m3]

22,1

28,3

x

21

 

 

 

 

NDS średnioroczne fug/m3]

50

50

50

75

 

Stacja monitoringu powietrza prowadzona przez Urząd Miasta prowadzi pomiary dobowe pyłu zawieszonego. Normy dla tego typu pomiarów dopuszczają 120 ug/m3 (do 1997r)il50ug/m3(pol998r).

W okresie sprawozdawczym zanotowano zaledwie 6 przekroczeń norm dobowych, przy czym nie było przekroczeń w 1998r.Wszystkie przekroczenia notowano wyłącznie w zimie, przy dużym spadku temperatur i dłuższym utrzymywaniu się bezwietrznej pogody.

Stężenie dwutlenku siarki (SO2) w powietrzu jest badane przez obie stacje monitoringu powietrza.

Stacja Urzędu Miasta prowadzi pomiary w systemie dobowym. W okresie badawczym (lata 1995-1998) średnioroczne stężenie tego zanieczyszczenia wahało się między 17,5 ug/m3 a 8 ug/m3, przy normach krajowych 32 ug/m3(do 1997r) i 40 ug/m3 (po 1998r) W okresie badawczym nie odnotowano przekroczeń dobowych stężeń S02.

Szczegółowe dane średniomiesięczne i średnioroczne stężenia dwutlenku siarki (S02) w powietrzu podaje tabela nr.2

 

Tabela nr.2

WYNIKI ŚREDNIOMIESIĘCZNE STĘŻENIA DWUTLENKU SIARKI (SO2) W OSTROWCU ŚWIĘTOKRZYSKIM

w latach 1995-1998

L. p.

miesiąc

1995r.

1996r.

1997r.

1998r.

 

1.

styczeń

35

26,3

42,8

2,3

 

2.

luty

31

37,4

21,7

4,5

 

3.

marzec

28,5

21,1

16

6,4

 

4.

kwiecień

17,5

14

15,7

8,2

 

5.

maj

13,4

3,8

7,8

13,2

 

6.

czerwiec

10,6

6

2,2

4,3

 

7.

lipiec

8,8

5,2

1,1

5,6

 

8.

sierpień

8,3

10,2

1,1

2,6

 

9.

wrzesień

6,3

8,1

x

6,5

 

10.

październik

15

8,6

x

7,9

 

11.

listopad

25,2

8,7

X

10

 

12.

grudzień

23,4

22,4

X

24,3

 

 

Średnioroczne stężenie [ug/m3]

17,5

14,3

x

7,98

 

 

NDS

 

 

 

 

 

średnioroczne

32

32

32

40

 

[ug/m31

 

 

 

 

Tlenki azotu (N0x) są mierzone tylko na stacji monitoringu  Pańswowego Inspektora Sanitarnego od 1996r. Stężenia średnioroczne tego zanieczyszczenia wynosiły odpowiednio 24,7 ug/m3 w 1996r, 20,7 ug/m3 w 1997r i 20,5 ug/m3 w 1998r.Polska norma dopuszcza stężenie tlenków azotu na poziomie 50 ug/m3.

W kraju ten rodzaj zanieczyszczenia wykazuje tendencję rosnąca.Jest to związane głównie z szybkim rozwojem motoryzacji, której wzrost emisji me kompensuje niewielki spadek emisji z przemysłu.

Należy sobie uświadomić, że oba zanieczyszczenia gazowe -S02 i NOx wraz ze skraplającą się parą wodną są sprawcą tzw. kwaśnych deszczów, powodujących straty w świecie roślinnym i zakwaszenie gleb.

Stężenia metali ciężkich w powietrzu, we wszystkich przypadkach były znacznie niższe od dopuszczalnych norm ,a dla kadmu i ołowiu mają wyraźną tendencję spadkową.

Szczegółowe dane średnioroczne dla okresu 1995-1998 podaje tabela nr.3, a średnio miesięczne za 1998r podaje tabela nr.4

 

Tabela nr.3

Średnioroczne stężenia metali ciężkich w pyle zawieszonym w Ostrowcu Św. w latach 1995-1998 przy ul. Głogowskiego 3/5 na podstawie pomiarów Urzędu Miasta

Rodzaj zanieczyszczenia

1995 rok stężenie [ug/m3]

1996 rok stężenie [ug/m31

1997 rok stężenie [ug/m3]

1998 rok stężenie [ug/m3]

NDS do końca 1997r [ug/m3]

NDS od początku 1998r [ug/m3]

kadm ( Cd )

0,004

0,002

0,003

0,002

0,01

0,01

miedź (Cu )

0,013

0,015

0,014

0,012

0,6

0,6

chrom (Cr )

n.w.

0,001

0,0027

0,002

0,4

0,4

ołów (Pb )

0,163

0,147

0,12

0,097

0,2

0,5

cynk (Cn )

0,19

0,185

0,22

0,127

3,8

3,8

nikiel (Ni )

0,007

0,007

0,009

0,003

0,025

0,025

Tabela nr.4

Średnio miesięczne stężenia metali ciężkich w pyle zawieszonym w Ostrowcu Św. za okres : styczeń - listopad 1998r w [ug/m31

1998r

kadm (Cd)

miedź (Cu)

chrom (Cr)

ołów (Pb)

cynk (Zn)

nikiel (Ni)

styczeń

0,0022

0,0154

0,0023

0,173

0,145

0,0038

luty

0,003

0,012

0,0018

0,083

0,107

0,0018

marzec

0,0022

0,013

0,0018

0,087

0,131

0,0022

kwiecień

0,0016

0,015

0,0016

0,1

0,117

0,0025

maj

0,0026

0,013

0,0021

0,097

0,125

0,0019

czerwiec

0,0011

0,01

0,0013

0,1323

0,049

0,0008

lipiec

0,0021

0,013

0,0039

0,1020

0,148

0,0035

sierpień

0,0017

0,011

0,0035

0,041

0,058

0,0048

wrzesień

0,002

0,011

0,002

0,058

0,161

0,004

październik

0,002

0,01

0,001

0,054

0,066

0,003

listopad

0,002

0,01

0,001

0,073

0,225

0,004

grudzień

0,003

0,012

0,002

0,163

0,189

0,006

 

Pewne obawy o stan zanieczyszczenia powietrza wynikają z analizy danych dla kraju. Dane z sieci monitoringu krajowego wykazują szybki wzrost stężenia ozonu, fenolu, formaldehydu i benzo(a)pirenu. Wartości dla tych zanieczyszczeń przekraczają dopuszczalne normy. Wzrost stężeń ozonu można obserwować również na liściach niektórych drzew-przeźroczyste plamki po spaleniach chlorofilu. Trzeba tutaj zwrócić uwagę na podwójną rolę ozonu na Ziemi, jego spadek w jonosferze powoduje przenikanie promieniowania ultrafioletowego w dolne warstwy atmosfery, ale nadmierna ilość w dolnych warstwach atmosfery wywołuje niepożądane reakcje chemiczne, wywołane dużą aktywnością tej odmiany tlenu.

Obawy budzi też wzrost stężenia benzo(a)pirenu- substancji powstającej w procesach spalania niskotemperaturowego paliw węglowych przy niedostatecznym dostępie powietrza. Benzo(a)piren należy do czynników rakotwórczych.

Ostatnim parametrem określającym stan zanieczyszczenia powietrza jest opad pyłu. W odróżnieniu od pyłu zawieszonego ,cechuje się on większymi rozmiarami średnicy areodynamicznej tj. powyżej 10 um, przez co szybko opada na powierzchnię ziemi. Ten parametr jest mierzony na 12 stanowiskach w mieście, podlegających Powiatowemu Inspektorowi Sanitarnemu. Od 1994r notuje się spadek wartości opadu pyłu przy czym wartości mierzone oscylują w granicach 50 % dopuszczalnej normy 200g/m2/rok. Wzrosty zanotowano jedynie na punktach pomiarowych przy ulicach: Ostrowieckiej, 11-go Listopada, Sienkiewicza, Iłżeckiej, Kolejowej.

Szczegółowe dane opadu pyłu podaje tabela nr.5

Tabela nr.5

Opad pyłu w Ostrowcu Św. w latach 1994- 1998 [g/m2/rok]

Punkt pomiarowy

1994 rok

1995 rok

1996r

1997r

1998r

ul. Sienkiewicza 74

59.2

50.8

50,4

56,1

95.8

ul. Waryńskiego 91

62,5

62.5

58,9

56

61,7

ul. Słoneczna 1

100,1

60

91,4

82,1

79.6

ul. Kolej owa 36

67,8

62,4

61,6

57,8

77,6

ul. Wesoła 20

80.8

79.1

85,8

79,2

78,3

ul.Cegielniana25

111,4

78.3

71,7

90,7

69,4

ul. Ostrowiecka 72

53

48.2

47

54,5

60,2

ul. Świętokrzyska 2

82

45.7

77

70,8

61.3

ul. Świętokrzyska 11

96,5

99.5

122.5

120,7

120.5

ul. Poniatowskiego

112.3

107.3

107,5

96,1

88.5

ul. Iłżecka 92

72.7

57,9

78.2

65.8

89.2

ul. 11-go Listopada

73,2

87.0

81,3

93,2

109.9

Poprawa czystości powietrza została osiągnięta głównie dzięki likwidacji w ostatnich latach 53 lokalnych kotłowni węglowych oraz kotłowni zakładowych, pracujących na najtańszym , zasiarczonym węglu. Jednostki te w zdecydowanej większości miały bardzo niską sprawność i nie posiadały żadnych instalacji oczyszczania spalin. Efekt poprawy jakości powietrza osiągnięto głównie dzięki rozbudowie miejskiej sieci co, oraz poprawie sprawności cieplnej systemu poprzez wymianę przewodów na preizolowane oraz poprzez modernizację węzłów cieplnych. To wszystko pozwoliło uzyskać więcej kalorii użytkowych z jednostki paliwa, a tym samym ograniczono zużycie paliwa. Innym rozwiązaniem w ograniczeniu emisji były wymiany kotłów węglowych na gazowe, co zdecydowanie ograniczyło emisję pyłu zawieszonego i dwutlenku siarki.

Tym niemniej w dalszym ciągu w mieście działa kilka lokalnych kotłowni zakładowych, spalających węgiel, a me posiadających instalacji do oczyszczania spalin. Takie jednostki energetyczne działają w Mleczarm, PKS, "Wólczance" - Z-d Nr l, Bakomie, Urzędzie Gminy Bodzechów, Malpolu. W najbliższych latach powinny one przejść na spalanie gazu, oleju lub przyłączyć się do sieci co.

Dalsze ograniczenie węgla w energetyce cieplnej zawodowej powinno się uzyskać na drodze wykorzystania ciepła z wód chłodzących agregaty hutnicze.

W dalszym ciągu poważny problem stanowi emisja z domów indywidualnych .Tutaj poprawa jest nieznaczna. Wyjściem naprzeciw tym oczekiwaniom są specjalne linie kredytowe na zmianę paliwa węglowego na gazowe, olejowe, drzewne.

Również Gminny Fundusz Ochrony Środowiska posiada linię pożyczkową niskoprocentową (3: 6%) na zmianę pieców grzewczych. Również ustawa z 1998r. o wspieraniu przedsięwzięć termoizolacyjnych stwarza nowe możliwości ograniczenia emisji zanieczyszczeń powietrza z domów indywidualnych.

Wśród zanieczyszczeń przemysłowych powietrza od lat wiedzie prym stalownia elektryczna Huty Ostrowiec. Zakończona w grudniu 1998r. odpylma II stopnia powinna w sposób widoczny ograniczyć emisję niezorganizowaną szczególnie pyłu zawieszonego.

Podsumowując stan czystości powietrza w Ostrowcu Św. , trzeba podkreślić spadek emisji dwutlenku siarki i pyłu zawieszonego. Również zanieczyszczenie powietrza metalami ciężkimi jest niskie. Prawdopodobnie niewiele zmienia się stężenie tlenków azotu, pochodzącego głównie ze spalania benzyn i oleju w silnikach samochodowych. Na pewno wzrasta zanieczyszczenie ozonem i benzo(a) pirenem

W najbliższych latach powinna spadać emisja pyłów i dwutlenku siarki, choć nie tak wyraźnie jak dotychczas. Również emisja zanieczyszczeń komunikacyjnych powinna spadać dzięki powszechniejszemu stosowaniu paliwa propan-butan, wprowadzaniu powszechnie katalizatorów spalin i systematycznemu ograniczeniu benzyn ołowiowych. Nie należy oczekiwać wyraźnego ograniczenia emisji tlenków azotu, przynąjmniej do czasu powszechnego stosowania katalizatorów do rozkładu NOx.

1.Hałas i wibracje

Jednym z najbardziej rozpowszechnionych czynników wpływających na jakość środowiska, a zwłaszcza na poczucie tzw. komfortu środowiskowego jest hałas. Jego wpływ na ogólny stan zdrowotności ludzi jest jeszcze ciągle niedoceniany, a wręcz pomijany. Tymczasem w ostatnich latach zagrożenie hałasem systematycznie wzrasta, szczególnie ten, który wywołuje dynamicznie rozwijająca się motoryzacja. Generalnie źródła hałasu dzielą się na dwie grupy; komunikacja i przemysł. Wzrost natężenia przewozów (głównie samochodowych) spowodował w Polsce ponad 20% wzrost odnotowanych wyników poziomu hałasu w przedziale 70-80 dB (A).

Również w Ostrowcu Św. hałas i wibracje komunikacyjne stanowią bardzo poważny problem społeczny, choć nie do wszystkich to dociera. Rozkład akustyczny naszego miasta podaje załączona plansza. Jak z niej widać, co również mogą potwierdzić i mieszkańcy, najgorsza sytuacja panuje na ciągu drogi krajowej nr9,oraz ulicach: Waryńskiego, Traugutta, Zygmuntówka, Żabia, Piaski, Polna i odcinkami Rudzka  Żeromskiego. Najwyższe   natężenia      hałasu-ponad   70   dB(A)   zanotowano   na   ulicach   :Aleja   3-go
Maja, Okólna, Opatowska, Piaski, Polna, Sienkiewicza, Starokunowska, Waryńskiego            i
Żeromskiego. Dla odniesienia podajemy , że złagodzone od 1998r normy dopuszczalnego hałasu wynoszą;

dla zabudowy jednorodzinnej - 55 dB(A)

dla zabudowy wielorodzinnej, zamieszkania zbiorowego - 60 dB (A)

O skali wielkości uciążliwości hałasu komunikacyjnego świadczy załączona tabelka: Tabela nr 6

Obszar, gdzie hałas przekracza 70,ldB(A)

zamieszkuje 15,5% populacji Ostrowca

Obszar, gdzie hałas zawiera się w przedziale 65,l-70,0 dB(A)

zamieszkuje 26%   populacji Ostrowca

Obszar, gdzie hałas zawiera się w przedziale 60,1- 65,0 dB(A)

zamieszkuje 8,5 % populacji Ostrowca

Jak widać z tego przedłożenia, aż 50% populacji naszego miasta jest stale narażona na nadmierny hałas komunikacyjny i związane z nim najczęściej wibracje. Dane pochodzą z marca 1997r i obecnie są na pewno jeszcze gorsze, gdyż rocznie przybywa około 300 pojazdów. Nie prowadzi się systematycznych pomiarów wibracji, jednak stanowią one również poważne zagrożenie  dla ludzi, budynków  i  infrastruktury  technicznej. Rozbudowa  ulic  w  ciągach zabudowy zbyt zbliżonych do krawędzi jezdni, nadmierne strumienie pojazdów na niezbyt przepustowych drogach, zły stan nawierzchni powodujące wibracje stają się uciążliwe dla ludzi i negatywnie oddziaływują na stan techniczny budynków i uzbrojenia podziemnego. Hałas przemysłowy nie stanowi w naszym mieście tak dużego problemu jak komunikacyjny. Jest on odnotowany wokół takich zakładów jak PZG ZSP-ELKOM,a ostatnio Huty "Ostrowiec". Występuj e on głównie na skutek niewłaściwych rozwiązań technicznych, złego usytuowania głośnych maszyn, czy urządzeń. Sporadycznie hałas nadmierny odnotowujemy wokół stolarni, ale w tych miejscach jest on najszybciej ograniczony do dopuszczalnych norm.

Działania ograniczające nadmierny hałas powinny być ukierunkowane na:

- rozczłonkowywanie nadmiernie przeciążonych ruchem samochodów strumieni komunikacyjnych,

- utrzymaniu właściwej nawierzchni ulic, likwidacji kolein i "tarek" przed skrzyżowaniami

- zmniejszenie szybkości pojazdów na szczególnie uciążliwych odcinkach ulic

- eliminowanie ciężkiego transportu z niektórych ulic, w tym ograniczenie ruch w godzinach nocnych w obszarach zabudowy mieszkaniowej,

- szersze wprowadzenie zieleni izolacyjnej w pasach drogowych, a gdzie jest to niemożliwe, wprowadzenie ekranów wygłuszających,

-         wymiana okien i drzwi na dźwiękochłonne ,częściowo na koszt Zarządcy drogi.

-          

III. M o n i t o r i n g    Środowiska

 

Jednym z podstawowych zadań służb ochrony środowiska jest monitoring - czyli śledzenie zmian w środowisku, a w konsekwencji badanie parametrów stanu środowiska. Monitoring środowiska prowadzony jest na trzech szczeblach: krąjowy, regionalny i lokalny. Na szczeblu miejskim oraz Powiatu Ostrowieckiego monitoring  prowadzą: Wojewódzki Inspektor Ochrony  Środowiska -  prowadzi  monitoring  wód  rz. Kamiennej (punkty poboru wód - Chmielów  i Krasków) i Szewnianki (punkt poboru - Ostrowiec ,przy ujściu do rz. Kamiennej)

Urząd Miasta i Powiatowy Inspektor Sanitarny prowadzą monitoring powietrzna ponadto Huta "Ostrowiec" prowadzi okresowe pomiary niektórych zanieczyszczeń powietrza w ramach monitonngu  zakładowego.

Badania wód podskórnych i podziemnych prowadzą zarządcy i właściciele składowisk odpadów: "Krzemionki, "Gutwin", "Janik".

Badania okresowe zanieczyszczeń gleb i roślin uprawnych w strefach ochronnych (co 2 lata) prowadzi Huta "Ostrowiec"

Wyrywkowe badania zanieczyszczeń w glebie i materiale roślinnym z ogródków działkowych prowadzi Urząd Miasta.

Badania całościowe akustyki miasta prowadzi co 5 lat Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska, natomiast Urząd przeprowadza badania hałasu w przypadkach podejrzenia przekroczeń norm przez podmioty gospodarcze.

Ponadto corocznie Urząd zleca bądź badania kompleksowe całego miasta na wybrane elementy stanu środowiska, bądź jednostkowe badania związane z podejrzeniem przekroczenia norm. Zakresy badań stanu środowiska w Ostrowcu i najbliższej okolicy są zdecydowanie za wąskie i nie odzwierciedlają rzeczywistego stanu.

Bardzo przydatne byłoby wyposażenie służb ochrony środowiska w mobilną stację badań czystości powietrza, co pozwoliłoby określać wpływ zakładów szczególnie uciążliwych,oraz ruchu komunikacyjnego na jakość powietrza.

Konieczne są badania wpływu zanieczyszczeń komunikacyjnych na obszary rolne, w tym badania stanu "zerowego" budowanej ul. Zagłoby. Konieczne jest rozszerzenie badań stanu czystości powietrza o tlenki azotu (N0x),ozon i rozkładu zanieczyszczeń metalami na obszarze miasta.

Ponadto  konieczne byłoby utworzyć  stację  meteo  oraz  stację hydrologiczną na rz. Kamiennej.     Stacja meteo byłaby wykorzystywana zarówno dla potrzeb monitoringu środowiska jak i dla potrzeb komunalnych i gospodarczych, co umożliwiłoby częściowo odciążyć koszty jej utrzymania. Stacja hydrologiczna byłaby wykorzystywana do celów ochrony przeciwpowodziowej.

 

IV. Wody.

 

Polska zaliczana jest do krajów o najniższych zasobach wodnych. Na szczęście rejon po wschodniej stronie Kamiennej jest dość zasobny w wodę ,gdyż rozciąga się tutaj jeden z Głównych zbiorników wód podziemnych -GZWP- 420 Ostrowiec Wierzbica. Z tych zasobów zaopatrują się wszystkie miasta położone w dolinie Kamiennej. Nasze miasto pobiera wodę pitną z dwu ujęć -Kąty Denkowskie i Romanów. Pierwsze ujęcie   czerpie wodę z pokładów jurajskich      GZWP-420,drugie czerpie wodę z pokładów    trzeciorzędowych    zasilanych    filtrowaną    wodą         z    rzeki    Kamiennej. Na ujęciu Kąty Denkowskie funkcjonuje   11 studni, które rocznie dają 4 860 360 m3 wody czystej, o      dobrej   jakości   konsumpcyjnej   i      nie   wymagającej   żadnego   uzdatniania. Na ujęciu Romanów pracują   4 studnie, dające 903 537 m3 wody rocznie. Woda ta jest gorszej jakości   ze względu   na zawyżone zawartości   manganu   i żelaza i z tego powodu wymagająca uzdatniania. Porównanie jakości wód z obu ujęć podaje tabela:

Tabela nr 7

Lp.

Czynnik badany

Ujęcie Kąty Denkowskie

Ujęcie Romanów

Norma jakościowa

1.

odczyn   [ph ]

7,6

7,0

6,6-8,5

0

twardość[uv/l]

4,16

4,0

310

3

żelazo [mg/1] Fe

0,05

3,0

0,5

4.

mangan [mg/1 Mn]

n w

0,24

0,1

5.

amoniak [mg/1 NH4]

0,02

0,25

0,5

6.

azotany [mg/N03]

2,4

n. w

10,0

7.

chlorki [mg/ 1 Cl]

5,5

13,5

300,0

Obok tych pracujących ujęć ,miasto posiada jeszcze dwa rezerwowe ujęcia -"Park", które może czerpać wodę z pokładów trzeciorzędowych (tego samego co Romanów) oraz "Sarnówek", które może czerpać wodę z pokładów jurajskich ( tego samego co Kąty Denkowskie). Włączenie do eksploatacji tych ujęć rezerwowych wymagać będzie jednak pewnych nakładów inwestycyjnych , bądż to na budowę nowych studni, bądź na budowę stacji uzdatniania wody.

Główny Zbiornik Wód Podziemnych GZWP -420 w rejonie Ostrowca jest narażony na oddziaływanie wszystkich trzech składowisk odpadów - hutnicze "Krzemionki" oraz komunalne "Gutwin" i "Janik". Budowa geologiczna pod składowiskami jest słabo izolacyjna, co może stwarzać pewne zagrożenie dla jakości wód. Stałe badania wody z ujęcia Kąty Denkowskie nie wykazują dotychczas zmian jakościowych wody.

Dla obserwacji oddziaływania składowisk na wody gruntowe i podziemne utworzono sieć piezometrów /studni kontrolnych / wokół każdego składowiska.

                         Dotychczasowe badania wód podziemnych w rejonie składowiska Huty "Ostrowiec" wykazały, że występują w nich okresowe wahania stężeń zawartości metali ciężkich. Stężenia  te
(dalekie od NDS) wahają się od kilku tysięcznych do kilku setnych mg/dm3.
Utrzymujące się od 1993r stężenia manganu przekraczające wartości dopuszczalne oraz
ponadnormatywne zawartości żelaza sugerować by mogły, iż źródłem ich pochodzenia jest
składowisko "Krzemionki". Jednak brak wzrostu innych wskaźników takich jak
odczyn, zasadowość, siarczany, chrom i arsen skłania do przypuszczeń, iż mangan i żelazo w
badanych wodach podziemnych są pochodzenia naturalnego. Poza składowiskiem "Krzemionki" na wody    podziemne GZWP-420 mają jeszcze wpływ składowiska "Gutwin" oraz "Janik" - w pierwszej   kolejności na ujęcie   Sarnówek. Dla określenia wpływu tych składowisk na wody podziemne, również prowadzi się monitoring wodny, zarówno wód gruntowych jak i podziemnych. Wokół składowiska "Gutwin" monitoring prowadzi się od 1992r, a wokół składowiska "Janik" od 1993r . Analizy badań wód podziemnych w rejonie tych składowisk wykazały okresowe występowanie zanieczyszczeń w stężeniach ponadnormatywnych ,co podają tabele:

Składowisko odpadów komunalnych "Gutwin"- monitoring wód podziemnych poziomu   jurajskiego

Tabela Nr 8- Wykaz stężeń parametrów, w których stwierdzono przekroczenie NDS

wskaźnik

NDS

1992r

1993 r

1994r

1995r

1996r

1997r

1998r

mangan [mg/dm3]

0,1

1,3; 0,4

0,11

0,36; 0,11

1,5

0,36; 0,35

niedrożne piezometry

brak przekroczę ń

żelazo [mg/dm3]

0,5

U; 60

1,6

20; 6,5

brak przekrocz

2,75; 2,65

 

brak przekroczę ń

Składowisko odpadów komunalnych "Janik"- monitoring wód podziemnych poziomu jurajskiego

Tabela nr 9 - Wykaz stężeń parametrów , w których stwierdzono przekroczenie NDS

wskaźnik [mg/dm3]

NDS [mg/dm3j

1993r

1995r

1996r

1997r

detergenty [mg/dm3]

0,2

brak przekroczeń

0,36

0,89; 0,325, 0,284; 0,4

0,65; 0,325 0,243

chrom [mg/dm3]

0,01

brak przekroczeń

brak przekroczeń

0,05; 0,044

brak przekroczeń

kadm [mg/dm3]

0,005

brak przekroczeń

0,296; 0,116 0,034

0,054; 0,059 0,55

brak przekroczeń

mangan [mg/dm3]

0,1

0,15; 0,12

0,2

0,108;   0,013 0,667; 0,25

0,25

żelazo [mg/dm3]

0,5

0,76

brak przekroczeń

0,7; 2,35 2,7

0,75; 4,5

ołów [mg/dm3]

0,05

brak przekroczeń

1,039;   0,453

0,761; 0,83 0,83

brak przekroczeń

 

Jak widać z przedłożonych danych, zmiany chemizmu wód w rejonie składowisk odpadów komunalnych wykazują wyraźny, niekorzystny wpływ tych obiektów na płytkie wody gruntowe, co przy braku dostatecznej miąższości warstwy izolującej od poziomu jurajskiego stwarza zagrożenie dla dobrej jakości wód podziemnych. Nieco inaczej przedstawia się wpływ składowiska hutniczego "Krzemionki" na wody podziemne. Badania wykazują wyraźnie podwyższenie zawartości żelaza i manganu ale nie w pełni wyjaśnione jest pochodzenie tych pierwiastków, gdyż te metale pojawiają się też w innych studniach w mieście i okolicy, co przemawiałoby za ich naturalnym pochodzeniem. Nie można jednak pomijać potencjalnych zagrożeń z tego składowiska ze względu na specyficzną budowę geologiczną pod i wokół tego składowiska, która umożliwia szybką pionową i poziomą migrację zanieczyszczeń, wypłukiwanych z odpadów hutniczych. Dla potrzeb przemysłowych woda jest pobierana z rzeki Kamiennej . Pobierają ją Zakłady Ostrowieckie i Cukrownia na ujęciu Romanów, oraz Huta Ostrowiec na ujęciu Denków. Roczme na obu ujęciach czerpie się 2 990142 m3 wody, w tym dla Zakładów Ostrowieckich 2 695 000 m3, Cukrowni 45 142 m3/kampanię i Huty "Ostrowiec " 250 000 m3/rok . Od lat obserwuje się spadek zapotrzebowania na wodę, zarówno do celów komunalnych jak i przemysłowych. Spadek zapotrzebowania na wodę przemysłową wynika głównie z pozytywnych zmian technologicznych, ograniczających wodochłonność produkcji . Takie procesy technologiczne ograniczające zużycie wody, zastosowano głównie w Cukrowni ( w latach 1988 -1998 ilość wody pobieranej w ciągu kampanii z 984000m3 została ograniczona do 45 142 m3 ) oraz w "Hucie Ostrowiec"( gdzie zużycie wody rzecznej z 400m3 /dobę zmniejszono do 100 m3/d), głównie przez zastosowanie obiegów zamkniętych. Poza wymienionymi ujęciami wody ,miasto będzie mogło czerpać wodę ze zbiornika "Wióry" w ilości 0.7 m3/s a docelowo nawet l,lm3/s. Woda ta wymagać będzie uzdatniania chemicznego .Doprowadzenie jej do miasta wymagać będzie budowy przynajmniej jednej nitki magistrali o 800 mm o długości ca 11 km. Jednak nie wydaje się , aby w najbliższej dekadzie miasto musiało sięgnąć po te zasoby. Wyniki prowadzonych przez WIOŚ w Kielcach badań rzeki Kamiennej na 14-to kilometrowym odcinku, zawierającym się między punktami pomiarowymi jeden powyżej Ostrowca tj. w Chmielowie , a drugi poniżej Ostrowca tj. w Kraskowie wskazują na to , że wody rz. Kamiennej należą do pozaklasowych.(NON).O powyższej klasyfikacji decyduje stężenie następujących wskaźników: azotyny, mangan i miano Coli. Należy nadmienić , za wartości BZT5 kwalifikują wody Kamiennej już do II klasy czystości, zaś stężenie fosforu ogólnego me przekroczyło maksymalnych dopuszczalnych stężeń dla III klasy czystości. Jednocześnie zauważa się, że stężenia wszystkich reprezentatywnych wskaźników zanieczyszczeń na przestrzeni ostatnich lat wyraźnie się zmniejszyły, osiągając niekiedy wartości charakteryzujące wody I klasy czystości. Zdecydowana większość wód pobranych ze środowiska, wraca do niego w postaci ścieków, niosąc zanieczyszczenia nieorganiczne, organiczne i bakteriologiczne. W Ostrowcu wytwarza się 5 640 227 m3 ścieków rocznie , w tym, 3 648438.m3 ścieków komunalnych i 1.991 789 m3 ścieków przemysłowych. Produkcja ścieków od kilku lat systematycznie spada ( w 1994r. przyjmowano na oczyszczalnię 10 567 000 m3 , obecnie 5 640 227 m3 /rok. Spadek produkcji ścieków został osiągnięty głównie na skutek racjonalizacji zużycia wody. Ten spadek produkcji ścieków oraz poprawa skuteczności ich oczyszczania wyraźnie poprawiły jakość wód powierzchniowych -głównie Kamiennej.

 

Miejska Oczyszczalnia ścieków ,po rozbudowie ma przepustowość 42000 tys.m3/d przy obecnym przerobie 18 797 m3/d. Oczyszcza one głównie ścieki komunalne oraz przemysłowe z mniejszych zakładów. Poza miejską oczyszczalnią pozostają ścieki przemysłowe z obu zakładów hutniczych.

Miejska oczyszczalnia ,mimo, że nie osiąga założonej przepustowości , osiąga prawidłowy stopień oczyszczania.

Podstawowe wskaźniki stopnia oczyszczenia ścieków podaje tabela: Tabela Nr 10

Lp.

Nazwa wskaźnika

Parametr         na wejściu

Parametr         na wyjściu

Skuteczność oczyszczania

1.

BZT5     mg/dm3 02

273,4

6,9

97,4

2.

zawiesina ogółem mg/dm3

170,4

7,9

95,3

3.

Fosfor     ogółem [mgP/dm3 ]

4,9

2,3

52,0

4.

Azot       ogółem mg N/dm3

41,9

16,1

61,5

Jakość oczyszczanych ścieków na oczyszczalni miejskiej w zupełności odpowiada wymogom II klasy czystości ,czyli planowanej czystości odbiornika Kamiennej.

Takiego stopnia oczyszczenia nie osiągają podczyszczalnie   ścieków przemysłowych Huty i Zakładów Ostrowieckich

Jakość podczyszczonych ścieków , odprowadzanych z Huty przedstawiono poniżej :

Tabela nr 11

Wskaźnik

Jednostka

wartość

Norma      II      klasy czystości

zawiesina

mg /dm3

11

30

BZT5

mg/dm3 O2

2,8

8

ChZT

mg/dm3 02

25,4

70

chlorki

mg/dm3 Cl

60,7

300

 

 

 

 

Ścieki z   Huty po podczyszczeniu ulegają   dalszemu samooczyszczeniu na długiej drodze kanału zrzutowego do Kamiennej .

 

Znacznie gorsza sytuacja panuje w gospodarce ściekami w Zakładach Ostrowieckich w roku 1998. z 2 256 000 m3/rok , tylko l 128 000 m3 jest poddawanych podczyszczeniu na podczyszczalni, pozostała część ,bez jakiegokolwiek podczyszczenia jest zrzucana do Szewnianki. Rzeka ta wg klasyfikacji powinna mieć II klasę czystości,a na skutek zanieczyszczenia ściekami przemysłowymi głównie zawiesiną , żelazem, często substancjami ekstrahującymi się eterem powoduje wypadnięcie z klasyfikacji i widoczne optyczne pogorszenie czystości tej rzeki..

Należałoby w tym miejscu zaznaczyć, że Zakłady Ostrowieckie nie mają żadnego opomiarowania ilości ścieków odprowadzanych kanałem nr l, którym zrzuca się ścieki bez żadnego podczyszczenia, jak i ścieków odprowadzanych przez podczyszczalnię kanałem nr 2. Obowiązek takiego opomiarowania nałożono dopiero w br. Również warunki czystości ścieków dla kanału nr l odbiegają od zakładanej klasy czystości rzeki Szewmanki. Zgodnie z obowiązującą klasyfikacją wody jej powinny odpowiadać II klasie czystości,gdy tymczasem pozwolenie określa parametry dla III klasy czystości.

Kolejnym źródłem zrzutu ścieków bez poddania jakiemukolwiek podczyszczeniu jest Targowica Miejska. Ścieki z tego obiektu są szczególnie ciężkie dla środowiska ze względu na znaczną zawartość tłuszczów, solanki ,substancji organicznych.

Z tego też względu podłączenie tego obiektu do miejskiej kanalizacji sanitarnej jest wymogiem chwili.

Jak już wspomniano wcześniej ,miejska oczyszczalnia ścieków oczyszcza ca 18 800 m3 ścieków na dobę,co daje 44,8 % mocy przerobowej. Taki stopień wykorzystania daje bardzo duże możliwości nowych podłączeń i obniżenia kosztów jednostkowych oczyszczania l m3 ścieków. Stąd też corocznie rozbudowuje się kolektory magistralne, osiedlowe,co stwarza możliwości budowy przyłączy domowych.

Wzrost sieci kanalizacyjnej i przykanalików w latach 1990 - 1998 podaje załączona tabela :

Tabela nr 12

Lp

Rok

Sieć  kanalizacyjna w /km/ narastająco

Przykanaliki           w szt.narastająco

1.

1990

63 276

2 958

2.

1991

67 016

3 080

3.

1992

71 038

3 232

4.

1993

74 345

3 494

5.

1994

76 116

3 618

6.

1995

79 891

3 808

7.

1996

81 217

3 948

8.

1997

85 460

4 078

9.

1998

88 920

4 220

Mimo wyraźnego wzrostu skanalizowania miasta, w dalszym ciągu pozostają rejony miasta pozbawione kanalizacji jak Częstocice ,Koszary, Gutwin, jak również niektóre ciągi uliczne- ul. Kilińskiego z ulicami dochodzącymi, ulica Dobra, Lelewela, Sosnowa, część ulicy Kuźnia.

Zamierzenia inwestycyjne miasta ,połącznie z sąsiedzkimi gminami na najbliższe lata powinny w zdecydowanym stopniu porpawić sytuację na tym polu.

 

Rozbudowa sieci kanalizacyjnej nie zawsze idzie w parze z budową przykanalików łączących domostwa i obiekty do kanału. Ustawodawca /ustawa o utrzymaniu czystości i porządku/ nałożył wprost obowiązek podłączenia posesji do istniejącej kanalizacji bez żadnych wezwań. Z kolei Gminny Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej od 3 lat posiada linię kredytową nie oprocentowaną na finansowanie w 40 -50 % kosztów budowy przyłącza.

Również Miejskie Wodociągi i Kanalizacja Sp. z o.o. kredytują budowę przyłączy domostw do kanalizacji. Wszystkie te rozwiązanai prawne i finansowe zachęcają do szybkiego wykonania przyłączy i likwidacji szamb, a nawet nielegalnych zrzutów ścieków do ziemi lub do rzek.

Współdziałanie służb miejskich ( Straży Miejskiej, MWiK oraz Wydziału Gospodarki Komunalnej i Ochrony Środowiska) powodują stałą poprawę w wykorzystaniu istniejących sieci kanalizacyjnych.

Trzeba też podkreślić pozytywnie skutki kontroli wywozu ścieków z szamb. Od chwili wejścia ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w 1996r. ilość wywożonych ścieków przedstawia się następująco:

- 1996r - 21 600 m3

- 1997r - 24 200 m3

- 1998r - 31 300 m3

Podsumowując całość miejskiej gospodarki ściekami ,trzeba jeszcze poruszyć potrzebę wybudowania nowej, odpowiadającej w pełni wymogom sanitarnym zlewni ścieków sanitarnych, oraz stanowiska do opróżniania kabin sanitarnych w autobusach. Są to zadania własne gminy i powinny być rozwiązane we własnym zakresie.

Ostatnią kwestią gospodarki ściekami jest program rozwoju systemu gospodarki ściekowej w mieście.

Raczej nigdy miasta nie będzie stać na skanalizowanie wszystkich zabudowań. Należy pilnie określić tereny na których nie przewiduje się budowy kolektorów i preferowanie tam budowy oczyszczalni przydomowych lub zespołowych.

Miejski program gospodarki ściekami powinien być przyjęty w formie uchwały Rady,stanowić długoletni plan inwestycyjny i stanowić jeden z podstawowych elementów ochrony środowiska.

Odrębnym , ale i równocześnie spójnym z programem gospodarki ściekami komunalnymi, powinien być program gospodarki wodami opadowymi, wg obowiązujących obecnie kwalifikacji wód , stanowiących ścieki burzowe. Ścieki te są szczególnie uciążliwe, gdyż pochodzą z dzielnic przemysłowych , dużych placów utwardzonych i parkingów oraz ulic o dużym obciążeniu .

Ścieki burzowe z tych terenów niosą wiele osadów, zawiesiny, rozpuszczonych soli oraz ropopochodnych. Wymagają one budowy podczyszczalni. Mimo, że miasto ma program budowy takich podczyszczalni dla poszczególnych zlewni, ale od lat nie wybudowano choćby jednej podczyszczalni. Szczególnie potrzebne są one dla obszarów szczególnej ochrony jak choćby strefy ochrony ujęcia Romanów, ochrony czystości Młynówki.

 

V. Ochrona    powierzchni   ziemi.

 

Ochrona powierzchni ziemi obejmuje głównie ochronę przed odpadami, w mniejszej skali ochronę przed niewłaściwą gospodarką zasobami ziemi.

Miasto nasze wytwarza rocznie około 57 tys.m3 odpadów komunalnych w gospodarstwach domowych, obiektach użyteczności publicznej i obsługi ludności na ulicach i placach publicznych. Do tego dochodzi jeszcze ca 18000 m3 odpadów typu komunalnopodobnych w zakładach usługowych, sklepach, hurtowniach, drobnych zakładach produkcyjnych. Opracowane przez PROCHEM studium, gospodarki odpadami, przyjęło dla naszego miasta wskaźniki produkcji odpadów 0,75 m3/rok/osobę w gospodarstwach typu miejskiego ( 96% populacji) i 0,35 m3/r /osobę w gospodarstwach typu rolniczego ( 4%) populacji).

Zarówno osoby fizyczne jak i osoby prawne powinny mieć zawarte umowy na odbiór
tych odpadów przez uprawnione podmioty usługowe.ZOM - jako jedyny, uprawniony
podmiot do wywozu odpadów komunalnych ma zawartych 5240 umów z gospodarstwami
domowymi odliczjąc spółdzielnie mieszkaniowe, PGM i tylko 241 umów z drobnymi
podmiotami gospodarczymi oraz                           zakładami produkcyjnymi. W mieście jest
zarejestrowanych ponad 11 tys. podmiotów gospodarczych, a więc tylko niespełna 2% tych
podmiotów ma uregulowane obowiązki . (stan na 31 .12.1998).

Część drobnych podmiotów rozwiązuje swoje problemy przez spółdzielnie mieszkaniowe i PGM, od których wynajmuje obiekty handlowo-usługowe.Nie jest to jednak zgodne z prawem ,gdyż w ten sposób unika się ponoszenia opłat ekologicznych.

Mimo kontroli realizacji obwiązków zdawania odpadów ,prowadzonych przez Straż Miejską, w dalszym ciągu notuje się próby podrzucania odpadów na dzikie wysypiska ,do koszy ulicznych bądź wokół pojemników do selektywnej zbiórki odpadów.

Dla doprowadzenia gospodarki na składowisku Janik do wymagań krajowych przepisów, konieczne jest rozpoczęcie od przyszłego roku budowy nowej kwatery z uszczelnieniem oraz stacji odpadów niebezpiecznych.

W ramach rozbudowy obecnego składowiska niezbędne jest wybudowanie zakładu utylizacji odpadów , który przetwarzałby selektywnie zbierane surowce wtórne, a w późniejszych latach konieczna jest budowa kompostowni odpadów organicznych.

Tak kosztowne inwestycje wymagają integracji wszystkich gmin, korzystających z naszego składowiska. Środki na inwestycje muszą pochodzić zarówno z opłat za utylizację, ale i środków gminnych i pomocowych.

Niska świadomość ekologiczna społeczeństwa wobec odpadów, tolerancja wobec nieprzestrzegających prawa, brak możliwości opodatkowania odpadów a właściwie wytwórców, powodują , że ciągle środowisko jest zarzucane odpadami , a gmina wydaje corocznie od 10 tys do 20 tys. zł na likwidację dzikich wysypisk.

Nie funkcjonuje u nas system wykonania zastępczego, mimo    istnienia    w tym    zakresie stosowanej uchwały Rady.

Odpady wywożone są na składowisko "Janik" czynne od 1990r. Jego powierzchnia obejmuje 3,2 ha, a zgromadzono tam około 247 tys. m3.

W 1998r. przyjęto tam 100 tys. m3 z Ostrowca, Kunowa, Bałtowa,  Bodzechowa,  Łagowa, Nowej Słupi ,Brodów Iłżeckich, Waśniowa i okresowo z Sandomierza i Pawłowa.

Składowisko nie spełnia jednak wymogów ochrony środowiska. Spód składowiska nie został izolowany dla wyeliminowania odcieków, nie ma instalacji odgazowującej i ujmującej gaz wysypiskowy. Również standart wyposażenia technicznego nie spełnia nawet wymogów projektu jeszcze z 1986r - brak kompaktora do zagęszczania odpadów ,waga wraz z oprogramowaniem jest montowana dopiero od ubiegłego roku.

 

Brak kompostowni, wydzielonej kwatery lub stacji do segregacji odpadów i gromadzenia odpadów niebezpiecznych. Brak instalacji do segregacji odpadów i gromadzenia surowców wtórnych.

Mimo   formalnego zaprzestania z korzystania z wysypiska Gutwin, do dzisiaj nie jest ono zrekultywowane , dalej dowozi się nielegalnie odpady.

 

VI.  Nadzwyczajne    zagrożenia    środowiska

 

Ryzyko zagrożenia życia i zdrowia ludzi oraz zagrożenia dla środowiska jest wliczone we wszystkie działania człowieka oraz jest wynikiem działania sił natury.

Wszystkie zagrożenia można podzielić zasadniczo na dwie grupy:

- naturalne      - wywoływane siłami natury

- techniczne    - wywołane procesami technologicznymi, awariami technicznymi i katastrofami urządzeń, maszyn, pojazdów.

Na obszarze naszego miasta występują wszystkie możliwe zagrożenia, choć z różnym prawdopodobieństwem. Tym niemniej trzeba analizować wszystkie potencjalne zdarzenia , które w konsekwencji mogą wywołać większe lub mniejsze zagrożenie zarówno dla ludzi, jak i dla środowiska.

Do zagrożeń naturalnych trzeba zaliczyć głównie powodzie, w mniejszej skali huragany i silne wiatry oraz długotrwałe susze.

Zagrożenie powodziowe mogą wywołać bardzo intensywne lub długotrwałe opady lokalne, bądź wylewy rzek spowodowane nadmiernymi opadami na znacznych odległościach, albo wywołane katastrofami tam.

Pierwsza grupa zagrożeń powodziowych praktycznie może wystąpić w każdym terenie, druga grupa zagrożeń występuje głównie w dolinach większych rzek. Pierwszą grupę zagrożeń powodziowych nie można ani wyelimonować, ani ich ograniczyć, głównie ze względu na brak lub minimalny czas na podjęcie działań zapobiegawczych. W pewnym sensie można zmniejszyć ryzyko poprzez ograniczenie ingerencji w środowisko, bądź budując obiekty zmniejszające skutki wystąpienia zdarzeń powodziowych. Z zagrożeniami powodziowymi, wywołanymi czynnikami odległymi mamy do czynienia głównie w dolinie rz.Kamiennej. Szczególne zagrożenie powodzią grożą długotrwałe intensywne deszcze, roztopy, równocześnie w zlewni Świśliny i Kamiennej. Wprawdzie zbiornik "Brody" ma dość dużą rezerwę powodziową, bo 3,17 min m3 (wymuszona) i można na nim czasowo wstrzymać lub spłaszczyć falę wezbraniową, ale nie ma żadnej technicznej możliwości ograniczenia spływu wód na Świślinie i jej dopływach. Stąd też tak konieczny jest zbiornik "Wióry", który przy zakładanej rezerwie powodziowej 3,5 min m3 mógłby powstrzymać falę wezbraniową lub w istotny sposób spłaszczyć ją w takim stopniu, że zbiegnięcie się obu fal w Nietulisku-Kunowie nie spowoduje powodzi przed Ostrowcem, bądź uszkodzenia wałów i powodzi w granicach miasta.

Czas spływu fali wezbraniowej ze zbiornika Brody wynosi 6-8 godzin, ze zbiornika "Wióry" prawdopodobnie 5-7 godzin, co przy szybkim przepływie informacji umożliwia podjęcie działań zapobiegawczych. Trzeba tutaj podkreślić dobrą współpracę Miejskiego Komietetu Przeciwpowodziowego z kierownictwem Zapory w zakresie sterowania przepustawmi na zbiorniku.

 

Znaczną poprawę w obniżeniu ryzyka powodzi wodami Kamiennej i Świśliny udałoby się osiągnąć, gdyby na obu rzekach powyżej Ostrowca zagęścić punkty obserwacyjne, wprowadzić ciągłe pomiary wysokości fali i wielkości przepływu i wprowadzić radiowy system przekazu danych. Wydaje się tutaj konieczne połączenie sił i środków Instytutu Meteorologii Okręgowej Dyrekcji Gospodarki Wodnej i Gmin położonych nad Kamienną. W wypadku uszkodzenia zbiornika Brody, bądź wałów przeciwpowodziowych w granicach miasta, powódź zagraża znacznym połaciom, w tym obszarom mieszkalnym, przemysłowym jak i aprowizacyjnym. Miasto ma opracowany plan operacyjny na wypadek powodzi, ale brak jest studium powodziowego, które wskazywałoby szybkość zalań, wielkość zalań w zależności od wysokości fali. Dane tego studium są obowiązkowym elementem studium zagospodarowania przestrzennego. Studium powodziowe powinno wskazać tereny polderowe oraz warunki techniczne dla budowli w obszarach zalewowych. W tym miejscu trzeba też podnieść problem blokady zabudowy terenów polderowych oraz ograniczeń w zabudowie na innych terenach we strefach zalewowych. Nie zawsze inwestorzy dostrzegają ryzyko, a wszelkie ograniczenia lub odmowy traktują jak interwencje władzy we własność prywatną.

Inną grupą zagrożeń dla ludzi i środowiska stanowią toksyczne środki przemysłowe jak chlor, amoniak, trucizny . Są one stosowane do uzdatniania wody pitnej, jako medium w układach chłodzących w przemyśle mleczarskim oraz w analizach chemicznych, deratyzacji i procesach fizykochemicznych obróbki metali.

Groźne skutki dla ludzi i środowiska może wywołać chlor - w normalnych warunkach gaz barwy zielonkawo-żółty o duszącej woni, działający silnie na błonę śluzową, cięższy od powietrza, przez co może zalegać przy powierzchni ziemi. W technice jest gromadzony w formie skroplonej w butlach gazowych.

Amoniak jest gazem bezbarwnym o intensywnym zapachu, drażniącym błony śluzowe. Jest lżejszy od powietrza, stąd łatwo ulega rozproszeniu, w technice przechowywany jest w formie skroplonej w butlach gazowych.

Chlor - przechowują Stacja Uzdatniania Wody MWiK przy ul. Sienkiewicza i ujęcie wody Kąty Denkowskie oraz pływalnie "Rawszczyzna" i KSZO. Zagrożenie chlorem może nastąpić na skutek awarii instalacji chlorującej, bądź uszkodzenia butli.

Jednorazowo w poszczególnych miejscach zgromadzonych jest odpowiedni:
SUW-MWiK                           - 200 kg
Ujęcie Kąty Denkowskie       - 200 kg
Pływalnia Rawszczyzna         - 400 kg
Pływalnia KSZO                   - 100 kg

Ciekły amoniak przechowuje Mleczarnia- jednorazowo - 1,5   ton NH3.

Zagrożenie może wystąpić na skutek awarii  instalacji rozprowadzającej uszkodzenia zbiornika

lub butli gazowych.

Nowelizacja ustawy o ochronie środowiska z 1997r, nałożyła na dysponenta Toksycznych Środków Przemysłowych oraz na Gminę obowiązek sporządzenia zakładowych i gminnych planów operacyjno-ratowniczych na wypadek awarii. Nowo budowlane lub modernizowane instalacje z TSP muszą mieć sporządzone raporty bezpieczeństwa. Takich planów operacyjno-ratowniczych nie posiada żaden obiekt stosujący TSP co z kolei uniemożliwia sporządzenie planu operacyjno-ratowniczego dla miasto. Brak tych dokumentów, wypracowanie procedur postępowania w istotny sposób utrudni postępowanie w przypadku wystąpienia zagrożenia. Zasadne wydaje się podjęcie działań dyscyplinujących zakłady stosujące TSP do opracowania wzmiankowych planów, bez oglądania się na zapowiadane rozporządzenie Ministra w tej kwestii. Kończąc przegląd nadzwyczajnych zagrożeń dla ludzi i środowiska nie sposób pominąć specyficznego zagrożenia, jakie stwarza transport kołowy TSP oraz innych środków niebezpiecznych. Jest on prowadzony głównymi ulicami miasta o bardzo intensywnym ruchu kołowym, pieszym, w gęstej zabudowie mieszkaniowej. W tej sytuacji koniecznym staje wyznaczenie tras przewozów ładunków niebezpieczych i ich egzekwowanie.

 

VII . Fundusze   Ochrony Środowiska

 

Systematycznie rozbudowywane fundusze ochrony środowiska stanowią bardzo istotne źródło finansowania zadań ochrony środowiska. Funkcjonują na każdym szczeblu administracyjnym.

Gminny Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej został utworzony 4czerwca 1993 roku. W poszczególnych latach dochody funduszu kształtowały się następująco:

-w 1993r         -    56.031,-

-w 1994r         -    332.917,-

- w 1995r        -    274.080,-

-w 1996r         -    469.331,-

-w 1997r         -    350.282,-

-w 1998r         -    464.059,-

- w 1999r        -    1.003.159,- /wstępnie planowane dochody/

Dochodami Funduszu są opłaty i kary za korzystanie ze środowiska i wprowadzanie w nim zmian. Gminny Fundusz gromadzi całość opłat i kar za usuwanie drzew i krzewów, niszczenie zieleni oraz partycypuje w 20% , w pozostałych opłatach i karach, ustwodawca określił podstawowe zadania, które mogą być finansowane ze środków Gminnego Funduszu oraz upoważnił Rady Gmin do rozszerzenia kręgu zadań.

Nowum w funkcjonowaniu Gminnego Funduszu od bieżącego roku jest możliwość dotowania go budżetem gminy i realizowaniem samodzielnie zadań ochrony środowiska.

Środki Gminnego Funduszu przeznaczone były na:

- dofinansowanie zieleni

- prowadzenie monitoringu i badań środowiska

- edukacja ekologiczna

- ochrona powietrza

- gospodarka odpadami

- ochrona wód /kolektory sanitarne/

- gosp. wodna i ochrona przed po wódzią

303.790 zł, - co stanowi 16,7 %

19.200zł, - co stanowi   l ,0 %

32.865zł, - co stanowi    1,8%

188.777zł, - co stanowi   10,4%

159.450zł, - co stanowi    8,8 %

1.064.196zł, - co stanowi 58,5%

49.894zł, - co stanowi    2,8 %

 

 

Istotną pomoc dla mieszkańców ze strony Funduszu były pożyczki na budowę przyłączy do kanalizacji sanitarnej. Pożyczek tych udzielono 60 osobom, na łączną kwotę 70. 515zł ,-

Środki Gminnego Funduszu były wykorzystywane głównie przez Urząd Miasta łącznie 1.480.059 zł ,- co stanowi 80 %. Wobec innych podmiotów pomoc Funduszu realizowana była głównie w formie dotacji 338.113zł co stanowi 19% oraz w formie bezpośredniego finansowanie.

W ostatnich 4 latach / l995/1998/ Gmina korzystała również ze środków Wojewódzkiego i Narodowego Funduszu. W tym czasie z Narodowego Funduszu realizowano zadania:

- rozbudowę i modernizację oczyszczalni ścieków na kwotę         - 5.000.000. zł, -

- realizację programu uciepłownienie miasta   na kwotę                     - 3.800.000. zł,-

Środki Wojewódzkich Funduszy były wykorzystywane na:

- zakup pojemników do selektywnej zbiórki odpadów                         -               30.000.zł, -

- budowę kolektorów sanitarnych                                                        -              915.835zł,-

- likwidacja kotłowni węglowych                                                          -               229.340zł,-

- sieć ciepłownicza                                                                               -               300.000zł,-

W najbliższych latach środki Gminnego Funduszu powinny być w większym stopniu skierowane na gospodarkę odpadami. Należałoby również zwiększyć pulę środków na pożyczki na podłączenia do kanalizacji sanitarnej, budowę lokalnych oczyszczalni ścieków z możliwością częściowego umożenia oraz na likwidację niskiej emisji /wymiana paliwa węglowego na gaz, olej/.

 

VIII. Dostęp   do informacji   ostanie środowiska

 

Zarówno konstytucja jak i ustawa o ochronie środowiska, gwarantują obywatelom dostęp do wszelkiej informacji o stanie środowiska, o wysokościach opłat i kar za korzystanie ze środowiska, o udzielonych pozwoleniach na zrzuty ścieków i emisji zanieczyszczeń do powietrza.

Od bieżącego roku Urzędy gmin, powiatów, marszałków, wojewodów zobowiązane są do prowadzenia ewidencji wymienionych danych.

Mimo, że w Gminie nie uchwalono jeszcze lokalnych przepisów ustalających procedury udzielania informacji, określenia warunków odmowy udzielania informacji i wysokości opłat za udzielone informacje, nie stanowi to jednak większej przeszkody w uzyskaniu informacji.

Znacznie większy problem występuje w zakresie zdobywania danych przez Urząd Gminy. Przepisy prawne nie zawsze zobowiązują podmioty gospodarcze i organy władzy wyższych szczebli do przekazywania danych gminom, gdy tymczasem z gminy oczekuje się największego zakresu informacji.

 

IX. Przestrzeganie    prawa    ochrony środowiska

Jakkolwiek polskie ustawodawstwo ochrony środowiska, coraz lepiej chroni to środowisko, to dopiero przestrzeganie tego prawa i jego egzekucja są wyznacznikami stopnia ochrony środowiska. Znajomość prawa ochrony środowiska w społeczeństwie nie jest najlepsza ale trudno się dziwić , gdy nowelizacja ustaw, przepisów wykonawczych, wprowadzanie nowych ustaw, są tak częste, że nawet praktykom trudno nadążyć. Jeśli do tego dodamy brak powszechnej dostępności do ustaw i rozporządzeń, brak trwałości prawa, to mamy całą polską rzeczywistość.

Z mocy prawa egzekutorami przepisów ochrony środowiska są:

- Państwowa Inspekcja Ochrony Środowiska, istniejąca na szczeblu centralnym /Główny Inspektor Ochrony Środowiska w randze podsekretarza stanu/1 na szeblu wojewódzkim /Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska działający w systemie zintegrowanej- zespolonej administracji wojewody.

- Państwowa Inspekcja Sanitarna, na szczeblu powiatu i województwa jako zespolone administracje powiatowe i wojewódzkie

- Straże, działające w systemie administracji zespolonej wojewody /Straż Leśna, Straż Rybacka, Straż Parków Narodowych/

- Straże społeczne- Straż Ochrony Przyrody

- Pracownicy administracji podlegli wójtom, burmistrzom, prezydentom, starostom, marszałkom i wojewodom

- Straże Gminne

- Policja, Prokuratura

Zakresy uprawnień i kompetencji tych służb określone są bądź w ustawach o poszczególnych służbach, bądź w ustawach porządkowych, albo w statutach i regulaminach . Mimo, że większość spraw związanych z naruszaniem przepisów ochrony środowiska występuje na szczeblach najniższych- na poziomie zakładu pracy, obywatela, to w dalszym ciągu najmniejsze uprawnienia w zakresie egzekwowania prawa ochrony środowiska mają służby gminne. Administracja rządowa jak i ustawodawca ciągle unikają przekazania uprawnień kontrolnych do najniższego stopnia władzy. Pewną jaskółką jest uprawnienie Rad Gmin do powoływania od 1999r Gminnych Społecznych Straży Ochrony Środowiska, uchwalanie ich statutów i regulaminów. Ustawodawca upoważnił również Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska do zawierania porozumień z gminami i przekazywanie niektórych swoich uprawnień gminom lub powiatom. Praktyka dopiero okaże, czy Gminne Społeczne Straże Ochrony Środowiska wypełnią lukę inspekcyjną na najniższym szczeblu władzy.

 

Inspekcja Gminna będzie miała istotny wpływ na kształtowanie dochodów gminnych ale i wyższych funduszy ochrony środowiska, podnoszenie świadomości ekologicznej, znajomości prawa. Ostrowiec powinien jak najszybciej skorzystać z ustawowych uprawnień i powołać Miejską Straż Ochrony Środowiska. Mogłaby się ona stać poważną pomocą dla organów władzy innych inspekcji funkcjonujących na wyższych szczeblach, wzbogacić możliwość działania Straży Miejskiej, Prokuratury w zakresie ochrony środowiska

 

X.Strefy   ochronne i   obszary   ograniczonego użytkowania.

 

Ustawy : o ochronie i kształtowaniu środowiska, o ochronie przyrody i o ochronie gruntów rolnych i leśnych posługują się kilkoma pojęciami stref i obszarów poddanych szczególnym uregulowaniom.

Strefy ochronne były ustanowione wokół zakładów, które nie mogą ograniczyć swojego negatywnego oddziaływania na otaczające tereny. Strefy takie ustanawia się również dla obiektów i obszarów , które wymagają szczególnej ochrony jak np. ujęcia wód, źródła i źródliska itp.

Obszary ograniczonego użytkowania są nowym pojęciem , funkcjonującym od 1998r.Moga być one ustanowione tylko wokół numeratywnie wymienionych obiektów budowlanych o znaczeniu społecznym np. oczyszczalnie ścieków,składowiska, kompostownie i spalarnie odpadów,drogi międzynarodowe.

Na ternie naszego miasta strefę ochronną - do 2005 r. ma Huta Ostrowiec, oraz ujęcie "Romanów" a w najbliższym czasie ujęcie Kąty Denkowskie.

Zgodnie z ustawą o ochronie gruntów rolnych i leśnych , dla stref ochronnych muszą być sporządzone plany gospodarowania ,zatwierdzone uchwałą Rady.

Aktualnie sporządzany jest taki plan dla strefy ochronnej Huty.Urząd lub Miejskie Wodociągi i Kanalizacja muszą taki plan sporządzić dla obu ujęć.

Brak jest oceny oddziaływania na środowisko dla oczyszczalni ścieków,co uniemożliwia roztrzygnięcie kwestii strefy organicznego użytkowania wokół tego obiektu.

Ustanowienie zarówno strefy ochronnej, jak i strefy ograniczonego użytkowania ogranicza prawo swobodnego wykorzystania działek przez właścicieli, których tereny znalazły się w tych strefach. Ustawodawca przyznał w tej sytuacji prawo dochodzenia odszkodowań od właściciela strefy, a nawet dał prawo żądania wykupu działki lub jej zamiany. Takie żądania właścicieli posesji wystąpiły w stosunku do Huty. Sprawy ciągną się od kilku lat i wydaje się,że po uchwaleniu planu gospodarowania dla strefy ochronnej Huty znajdą wreszczie sprawiedliwe rozwiązanie

Przyspieszenia wymagają działania Urzędu w zakresie sporządania planu gospodarowania dla ujęcia "Romanów" , gdyż tereny wokół studni są rolniczo wykorzystywane , a to ma wpływ na jakość wód. Konieczne jest też zlecenie opracowania oceny oddziaływania na środowisko dla oczyszczalni, która powinna roztrzygnąć o stopniu uciążliwości tego obiektu dla środowiska i o ewentualnej konieczności ustanowienia strefy ograniczonego użytkowania.

 

XI. Zieleń   miasta   Ostrowca   Świętokrzyskiego.

 

Obszary zieleni są integralnym elementem współczesnych miast. To główne czynniki stanowiące o walorach życia, warunkach tożsamościowych, krajobrazowych , estetycznych, wychowawczych, rekreacyjnych, przyrodniczych, gospodarczych, rozwojowych.

Ustawa o ochronie i kształtowaniu środowiska z dnia 31 stycznia 1980 roku wyraźnie określa pojęcie zieleni miejskiej jako ściśle zdefiniowaną jednostkę. Wyróżnia w niej :parki, zieleńce, zieleń na placach, ulicach, zieleń izolacyjną i pracownicze ogrody działkowe. W obrębie granic Ostrowca Świętokrzyskiego powierzchnia zieleni miejskiej wynosi 204,5 ha, w tym parki, zieleńce 42,5 ha, zieleń na placach, ulicach 20 ha, zieleń osiedlowa 70ha ogrody działkowe 72 ha co stanowi zaledwie 4,4% powierzchni miasta.

Sytuację poprawia nieco istnienie lasów o powierzchni 507,37 ha. To jednak zbyt mało biorąc pod uwagę potrzeby oraz ustawowy obowiązek zapewnienia mieszkańcom właściwych warunków zdrowotnych, wypoczynkowych.

Głównymi celami w kreowaniu zieleni miasta są:

- utrzymanie w dobrej kondycji obecnych zasobów zieleni miejskiej

-rewaloryzacja, waloryzacja istniejącej zieleni miasta,

-pomnażanie zasobów zieleni miasta.

Zieleń w mieście spełnia wiele zadań : ma duży wpływ na klimat miasta, zdrowie mieszkańców : łagodzi klimat poprzez zmniejszanie wahań temperatury, tłumi miejski hałas, zmniejsza stopień zapylenia powietrza, ujemnie jonizuje powietrze, powoduje wydzielanie fitoncydów.

Wiodącą rolą zieleni jest rekreacja. Zadanie to spełniają przede wszystkim parki, skwery i częściowo ogrody działkowe (główną funkcją ogrodów działkowych jest jednak produkcja ogrodnicza) zajmujące łącznie 114,5ha powierzchni. Na terenie miasta Ostrowca Świętokrzyskiego istnieje osiem parków, są to: Park Miejski M.J.Piłsudskiego (największy o pow. 16,5 ha), Wzgórze Parkowe - Kirkut, Park Fabryczny, Park na Osiedlu Wyspiańskiego, Park Podworski na Osiedlu Kuźnia, Park Pałacowy w Częstocicach, Park w Cukrowni Częstocice i Park Leśny, z czego sześć hektarów podlega opiece Urzędowi Miasta Wydziałowi Gospodarki Komunalnej i Ochrony Środowiska.

Prawnie usankcjonowane są trzy parki: Park Miejski im. M. J. Piłsudskiego,Park Fabryczny, Park Pałacowy w Częstocicach.. W celu ochrony i prawidłowego rozwoju ,w myśl podjętej uchwały Rady Miasta w 1998 roku,określono zasady korzystania z w/w terenów parkowych.

Trzy inne parki objęto ochroną konserwatorską (wpisane są do rejestru zabytków i do rejestru adresowego zabytków).

W celu utrzymania właściwych walorów każdego parku nieodzowne staje się wykonywanie cyklicznych remontów, konserwacji. Obecnie na terenach parkowych należy dokonać: uzupełnienia nasadzeń (jest to cena jaką musimy płacić za dewastację terenów parkowych, szczególnie Parku Miejskiego im. M. J. Piłsudskiego wprowadzenia nowych nasadzeń (np. roślin okrywowych na terenach silnie zacienionych, nowych odmian gatunków drzew, krzewów,bylin o ciekawym pokroju, barwie w celu ich wyeksponowania w nowej części parku miejskiego ), konserwację starodrzewia, konserwację układu wodnego (oczyszczenie dużego stawu i uszczelnienie małego stawu w Parku Miejskim, uporządkowanie, uatrakcyjnienie rzeczki Młynówki ), remonty dróg, urządzeń do oświetlenia (silnie zdewastowane słupy oświetleniowe, podświetlania), wymiany trawników, doposażenia w nowe elementy architektury ogrodowej (parki wymagają wprowadzenie nowego typu ławek, koszy, nowych urządzeń zabawowych, tereny zabaw potrzebują nowej nawierzchni, wskazana jest przebudowa miasteczka ruchu pod obecne potrzeby: tor dla deskorolkarzy, rolkarzy, rowerów górskich, należy wykonać rekonstrukcję przedwojennego układu klombów, dróg parkowych w starej części Parku Miejskiego.

Tereny parkowe to tereny o kompozycji dalece przemyślanej. Począwszy od Parku Miejskiego (powstał w 1936 roku) zaprojektowanego przez Franciszka Szamora (twórca parku Ujazdowskiego i Skaryszewskiego w Warszawie) do współczesnej aranżacji parku na Osiedlu Wyspiańskiego (powstał w latach 1997-1998 ). Posiadają właściwy sobie układ kompozycyjny, z miejscami do wypoczynku, z różnorodną roślinnością, klombami, kwietnikami, układem wodnym. Niektóre tereny parkowe wymagają odnowień. Park Fabryczny poddano 1998 roku gruntownym opracowaniom rewaloryzacyjnym. Określono zasoby przyrodnicze, potrzeby społeczne, oceniono stan istniejący (teren parku obejmuje obszar po wyburzonym barze "Pirat1 zlokalizowanym przy ul,Kościuszki), w konsekwencji stworzono nowy program parku . Obecnie czyni się przygotowania do stopniowej realizacji w/w projektu. Nieodzowne staje się wykonanie w najbliższym czasie planów rewaloryzacyjnych Parku Miejskiego, Wzgórza Parkowego - Kirkutu z uwzględnieniem m.in. wartości przyrodniczych (cenny drzewostan w tym pomnik przyrody), historycznych, kulturowych ( istniejące lapidarium). Ten temat dotyczy również Parku Podworskiego usytuowanego na terenie Osiedla Kuźnia następnego przykładu założeń pałacowe -parkowych. Jego rekonstrukcja oparta na źródłach historycznych jest nieodzowna. Ponadto teren ten powinien zostać skomunalizowany na rzecz powiatu, podobnie jak teren Parku Pałacowego w Częstocicach, co wiąże się z obecną i planowaną funkcją-działaniem Muzeum Historyczno-Archeologicznego Ostrowca Świętokrzyskiego.

Należy rozważyć możliwość dalszego rozwoju parków poprzez scalanie i łączenie ich ze sobą. Doskonałe powiązanie stanowią tereny położone pomiędzy ul. Mickiewicza - ul. Żeromskiego wzdłuż wału rzeki Kamiennej (w planie ogólnym zagospodarowania przestrzennego zarezerwowane pod tereny parkowe) z terenami obecnego Parku Miejskiego, które sąsiadują od strony północnej z kompleksami leśnymi (rejon ul. Sienkiewicza, ul. Żeromskiego, ul. Koloni Robotniczej) ze Wzgórzem Parkowym,od strony zachodniej z Łąkami Romanowskimi, od strony wschodniej z Łąkami Denkowskimi (występują rzadkie gatunki roślinności). Taki układ tworzy zalążek pewnego systemu zieleni (wielofunkcyjny system przyrodniczy miasta), rozciągający się wzdłuż dolin rzecznych: rzeki Kamiennej a następnie Strugi Denkowskiej, Modły, Szewnianki w połączeniu z kompleksami leśnymi, i rolniczymi. Duże kompleksy są bardziej oporne na działanie niszczące i degradujące. Kierunki działania układu byłyby wyznaczone w opracowanym programie rozwoju zieleni miasta.

Obecnie słusznym byłoby tworzenie (opierając się na Parku Miejskim, Parku Fabrycznym, Parku Cukrowniczym i Parku Pałacowego w Częstocicach, Parku Podworskim na Osiedlu Kuźnia, parkach osiedlowych) zintegrowanego systemu parków miejskich poprzez ich powiększanie, rewaloryzację, zakładanie nowych, w połączeniu z zielenią przyszkolną, powiązanych z zielenią przyuliczną ogrodami działkowymi, jako podstawowy układ terenów wypoczynkowo-rekreacyjnych dla mieszkańców.Istotnym elementem zieleni miejskiej są zieleńce zwane skwerami. W mieście tworzą one małe przestrzenie samodzielnie lub w połączeniu z obiektami budowlanymi. Typowym przykładem jest skwer na terenie Rynku, Góry Kościelnej, skwer przy Zakładowym Domu Kultury, na terenie Osiedla Kolonia Robotnicza. Służą do komunikacji pieszej i krótkotrwałego wypoczynku dla przechodniów. Program ogrodniczy na tego typu placach jest dość bogaty (trawniki dywanowe, kwietniki lub wazy z kwiatami, krzewy ozdobne, barwne odmiany drzew). Obecnie starsze skwery miasta wymagają przebudowy, doposażenia. Szczególnie dotyczy to skwerów w centrum miasta. Nowe wymagają w najbliższym czasie zagospodarowania (tereny Kolonii Robotniczej rejon ul. Spacerowej, Okrężnej, Jodłowej ,Las Rzeczki).

Sprawa kształtowania ładnych i estetycznych zieleńców jest bardzo ważna,

 

ponieważ wpływają one zdecydowanie na wygląd zewnętrzny miasta.

Nieodzownym elementem ciągów komunikacyjnych jest zieleń przyuliczna pełniąca funkcję izolacyjną, poprawiająca warunki mikroklimatyczne miasta - ochrona jezdni, chodników i budynków przed nadmiernym nasłonecznieniem, wiatrami, ochrona od kurzu, pyłu spalin, hałasu. Zieleń przyuliczna wpływa na architektoniczne ukształtowanie ulic, placów, na estetyczny wygląd miasta. Elementami zieleni przyulicznej miasta są trawniki, krzewy, drzewa, żywopłoty. Obecnie w myśl ustawy kompetencyjnej zmieniającej ustawę o drogach publicznych w zakresie własnym gminy leży pielęgnacja zieleni w pasach drogowych bez względu na to kto jest jej właścicielem. W związku z tym dodatkowo zwiększył się o około 50% areał zieleni przyulicznej w stosunku do powierzchni do tej pory utrzymywanej przez gminę oraz całe zadrzewienie przydrożne. Analizując obecny stan zieleni wymaga ona zinwentaryzowania, oszacowania potrzeb, opracowania planów nasadzeń (ciąży na gminie obowiązek wynikający z postanowienia Wojewódzkiego Konserwatora Przyrody). W najbliższym czasie należy przystąpić do gruntownych zabiegów pielęgnacyjnych w starym drzewostanie usytuowanym w ciągach ul. Traugutta, Świętokrzyska, Żeromskiego, Szewieńska i do utrzymania terenów trawnikowych wraz z istniejącymi żywopłotami, młodymi drzewami oraz realizować opracowane plany nasadzeń.

Zieleń osiedli o zabudowie wielorodzinnej winna zapewniać codzienny wypoczynek, winna być dostosowana do różnorodnych potrzeb i form wypoczynku mieszkańców w zależności od wieku, upodobań. Zieleń ta zajmuje stosunkowo duży obszar 72 ha, wypełnia i łączy wolne przestrzenie pomiędzy zabudową. W programie starszych osiedli ( Sienkiewiczowskie,25- lecia, Słoneczne) stworzono wydzieloną zieleń przeznaczoną dla cichego wypoczynku osób starszych, place zabaw dla dzieci i młodzieży, boiska sportowe.

Zadbano o właściwy dobór gatunkowy roślin i ciekawe zestawienia kompozycyjne,a ich stan jest oceniany jako poprawny. Widać myśli przewodnią w kształtowaniu zieleni i właściwą rękę opiekuna zieleni. W 1998 roku ze względu na potrzebę określenia stanu zdrowotnego, usytuowanie w stosunku do infrastruktury podziemnej, budynków (stwierdzono przypadki kolizji z mediami), wymianę niektórych drzew, Ostrowiecka Spółdzielnia Mieszkaniowa przeprowadziła gruntowną inwentaryzacje istniejącego zadrzewienia Osiedli Sienkiewiczowskiego, 25-lecia.

Wyraźnie zaznacza się różnica stanu zieleni pomiędzy starszymi osiedlami a młodymi np. Stawki, Rosochy. Nowe osiedla borykają się do tej pory z problemami docelowego zagospodarowania. Obecny stan nie napawa do optymizmu - silna dewastacja nowo posadzonych drzew , urządzeń zabawowych, niszczenie nawierzchni trawiastych (np. parkowanie samochodów, lokalizacja garaży, punktów usługowych) sprawia że tereny tych osiedli stają się nieciekawie, a wręcz odstraszające.

W strukturze każdego miasta występuje zieleń towarzysząca zabudowie indywidualnej. Występuje ona w formie ozdobnych ogródków i działek przydomowych. W zależności od upodobań, potrzeb właścicieli zestawienie i proporcje elementów dekoracyjnych, wypoczynkowych, produkcyjno-gospodarczych ogrodu jest bardzo różnorodne. Wyraźnie rysuje się tendencja do polepszania, udoskonalania wyglądu swojego ogrodu, mieszkańcy we własnym zakresie urządzają swoje ogrody przydomowe (np. ul. Prusa, Iłżecka, Witosa, Wolskiej, Grabowiecka, ul. Dąbrowskiej). Słusznym działaniem byłoby propagowanie walorów zieleni przydomowej, bo przecież zieleń stanowi uzupełnienie kompozycyjne architektury budynku, stanowi o warunkach codziennego życia.

Ważnym elementem zieleni miasta jest zieleń towarzysząca obiektom szkolnym. Pełni ona bardzo ważną funkcję wychowawczo - dydaktyczną wyrażającą się w korzystnym oddziaływaniu zieleni na psychikę, funkcję zdrowotną, estetyczną. Docenianie walorów zielem ostatnio przejawia się w chęci właściwego zagospodarowania otoczenia szkół, przedszkoli, żłobków. Do tej pory jeżeli była mowa o zieleni to tylko w oganiczonym zakresie,sprowadzano się do utrzymania jej podczas trwania roku szkolnego. Ogrody

 

przyszkolne przez wiele lat nie były doinwestowane, wykorzystywano zasoby istniejące, z reguły nie dokonywano odtworzeń nasadzeń roślinnych.

Zmiana świadomości, dbanie o estetykę otoczenia, potrzeba renowacji powoduje, że ośrodki szkolne dokonują kompleksowej renowacji zieleni.

Przykładem są m.in. Szkoła Podstwowa m 11 przy ul. Focha, Żłobek Nr 2 na Osiedlu Ogrody. Wykorzystując własne środki i środki Gminnego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej doprowadzono do opracowania projektu a Sz.P.Nr 11 do zagospodarowania terenu. To tendencja budująca zważywszy na duże zaniedbania w tej dziedzinie.

Należy wspomnieć o cmentarzach wliczanych do terenów zieleni. Na terenie miasta znajdują się cmentarze: komunalny, parafialne i wojenny.

Tereny cmentarza komunalnego (podlegające Zakładowi Usług Pogrzebowych) i cmentarza wojennego (podlegają Urzędowi Miasta) to obszary dobrze urządzone, zadbane, a gospodarka terenami zieleni jest przemyślana. Na terenie cmentarza komunalnego zachowana została proporcja pomiędzy powierzchnią grzebalną a powierzchnią przeznaczoną na zieleń, drogi, czego nie można powiedzieć o terenach cmentarzy wyznaniowych.

Nagminna jest dewastacja starych drzew, likwidacja terenów trawiastych, starych nagrobków w celu zwiększenia powierzchni grzebalnych. Właściwy nadzór administracyjny terenu, wymuszenie właściwego postępowania wpłynęłoby na lepszy obraz cmentarzy wyznaniowych.

Cennymi składnikami w strukturze zieleni miasta są tereny leśne, które podwajają zasoby zieleni miejskiej. Na terenie miasta Ostrowca Św. znajduje się 507,37 ha lasów w tym 425,14 ha lasów prywatnych, 66 ha lasów komunalnych oraz 16 ,23 ha lasów państwowych, będących w Zarządzie Nadleśnictwa Ostrowiec Świętokrzyski. Gospodarkę leśną, zgodnie z ustawą o lasach, należy prowadzić w/g planów urządzenia lasów opracowanych na okres 10 lat. Należy poczynić starania, aby objąć przyszłymi planami wszystkie grunty leśne na terenie Gminy, bez względu na formę ich własności.

Istotnymi dokumentami stały się uchwały Sejmiku Samorządowego ubiegłej kadencji oraz Sejmu i Senatu w sprawie zwiększenia lesistości kraju.

Przyjmując, dla miasta, w/w zamierzenia, w celu ich realizacji należy opracować plany zalesień i zadrzewień. Plany są wskazówkami do rozwoju terenów leśnych, rozwiązują sprawy m.in. zagospodarowania nieużytków, niewykorzystywanych rolniczo gruntów klasy V i VI. W mieście każdy istniejący kompleks leśny ma swoją wartość. I tak kompleksy szczególnie w rejonie ul. Sienkiewicza, ul. Kolonia Robotnicza, ul Żeromskiego stanowią strefę ochronną szpitala, wodonośną, pełnią funkcję częściowo rekreacyjną w rejonie ul. Las Rzeczki, ul. Bałtowskiej, izolacyjną , rekreacyjną. Należy je chronić przed dewastacją, rabunkową gospodarką i zagospodarować pod kątem wypoczynkowym.. Odrębnym zagadnieniem są tereny leśne położone poza granicami Ostrowca Świętokrzyskiego - rejon Gutwinu. To obszary nie tylko urządzone z uwzględnieniem rekreacji, wypoczynku, ale i cenne przyrodniczo (wiekowe okazy dębów, chroniona roślinność bagienna).

Dużym problemem jest nielegalna wycinka w lasach w rejonie Gutwinu, lasu Rzeczki. . Problem wynika stąd, że właścicielami są osoby mieszkające poza Ostrowcem, najczęściej w podeszłym wieku. Około 80 ha lasu zostało bezmyślnie wyciętych. Ujęcie sprawców wycinki jest bardzo trudne i nawet zaangażowanie Straży Miejskiej , Nadleśnictwa, Policji nie dają pozytywnego skutku. Zgodnie z ustawą o lasach właściciele mają obowiązek w ciągu dwóch lat dokonać zalesień terenów pozrębowych. Jednak właściciele pomimo wydanych przez Nadleśnictwo nakazów zalesień, pomimo złodziejskich procederów, nie wykonują zaleceń. Urząd Miasta podjęł działania mające na celu zabezpieczenie środków na wykonania zastępcze zalesień.

Ważnym zagadnieniem jest prawna ochrona drzew, kzewów w mieście. Zgodnie z ustawą o ochronie i kształtowaniu środowiska , Urząd Miasta wydaje pozwolenia na ich usuwanie, przesadzenie. Z reguły, gdy wydawane są zezwolenia bez naliczania opłat, zobowiązuje się wnioskodawcę do zrekompensowania strat poczynionych wycinką przez nasadzenie nowych drzew lub krzewów. Realizacja zobowiązania podlega w następnym roku kontroli. Część zezwoleń, uwzględniając przepisy ustawowe, jest wydawana za naliczeniem opłat, które stanowią w całości dochody Gminnego Funduszu Ochrony środowiska i Gospodarki Wodnej. Zdarzają się przypadki nielegalnych wycinek drzew, których sprawców wykroczeń trudno jest ustalić, wtedy sprawy kieruje się do organów ścigania.

Uwzględniając zasoby przyrodnicze miasta należy poddać pod ochronę szczególnie wartościowe jej składniki (określenie szczególnie wartościowych składników przyrody winno odbywać się na podstawie waloryzacji przyrodniczej miasta z uwzględnieniem m.in. klimatu, siedlisk roślinnych, ukształtowania terenu, układu wodnego, będącej jednocześnie ważnym dokumentem w sporządzaniu studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta) tworząc: obszary chronionego krajobrazu, zapewniając ochronę gatunkową roślin i zwierząt oraz wprowadzając indywidualne form ochrony t.j. pomniki przyrody, stanowiska dokumentacyjne, użytki ekologiczne, zespoły przyrodniczo-krajobrazowe.Obecnie na terenia miasta znajduje się jeden pomnik przyrody, Rada Miasta w 1998 roku podjęta uchwałę intencyjną mającą na celu wprowadzenie obszarów chronionego krajobrazu.

Procesom ochrony przyrody mogą z powodzeniem podlegać np. tereny w obrębie zbiorników wodnych Gutwinu, obszary łąk Romanowskich i Łąk Denkowskich, starodrzew w Parku Miejskim im J. Piłsudskiego. W myśl ustawy o ochronie przyrody winno poddać się ochronie zadrzewienia śródpolne oraz siedliska roślinności wąwozów i jarów położonych na rolniczych obszarach południowej części miasta stanowiących przyczółek Wyżyny Opatowskiej.